Volkscentrum

Socialistisch educatief webblog

Een andere kijk op Tiananmen

Over de protesten van 1989 in hun context

Kladversie. Dit is een Nederlandse samenvatting. De volledige vertaling moet nog gemaakt worden.

Dit is een samenvatting van Another View of Tiananmen van Sun Feiyang en Roderic Day, oorspronkelijk verschenen in Red Sails.[1]

Bijna alles wat wij in het Westen over Tiananmen horen, gaat over studenten die “vrijheid en democratie” eisten. Volgens de auteurs ligt het ingewikkelder. In het begin gingen de protesten vooral over inflatie, corruptie en concurrentie op de arbeidsmarkt. Die problemen kwamen voort uit de markthervormingen van die tijd. In 1988 en 1989 lag de inflatie gemiddeld rond de 19 procent.

De studenten hielden arbeiders bewust buiten hun beweging. Studentenleider Wang Dan zei in 1989 tegen The New York Times dat de beweging nog niet klaar was voor arbeiders.[2] Later radicaliseerde een deel van de leiding. Chai Ling zei in een interview dat ze eigenlijk hoopte op bloedvergieten. Zelf wilde ze niet op het plein blijven.[3]

De auteurs laten ook zien wat er van bekende studentenleiders terechtkwam. Liu Xiaobo steunde later de Amerikaanse oorlogen in Afghanistan en Irak. Chai Ling ging werken in het Amerikaanse bedrijfsleven en kreeg banden met de Republikeinse Partij.

Over de gebeurtenissen zelf schrijven ze dat er volgens diplomatieke telegrammen op het plein zelf geen massale schietpartij was.[4] Wel vielen er veel doden in de straten rond het plein, ook onder soldaten. De Chinese regering spreekt van 241 doden. Een Amerikaans inlichtingenoverzicht uit juni 1989 noemde 180 tot 500 doden.[5]

Tot slot vergelijken de auteurs Tiananmen met bloedbaden uit dezelfde tijd die in het Westen bijna niemand kent: Gwangju in Zuid-Korea (1980), de Caracazo in Venezuela (1989) en de Amerikaanse inval in Panama (1989). Hun conclusie is dat Tiananmen elk jaar zoveel aandacht krijgt omdat het helpt om solidariteit met China te ondermijnen. Ze sluiten af met Domenico Losurdo, die het verschil uitlegt tussen zelfkritiek en zelfverachting.[6]

Bronnen

  1. Sun Feiyang en Roderic Day, “Another View of Tiananmen”, Red Sails, 3 maart 2021. redsails.org/another-view-of-tiananmen ↩
  2. Sheryl WuDunn, “A Portrait of a Young Man as a Beijing Student Leader”, The New York Times, 3 juni 1989. nytimes.com ↩
  3. Richard Gordon en Carma Hinton, The Gate of Heavenly Peace (documentaire, 1995). Transcript op tsquare.tv ↩
  4. Telegram van de Amerikaanse ambassade in Beijing, “Latin American diplomat eyewitness account of June 3-4 events on Tiananmen Square”, 1989. wikileaks.org ↩
  5. National Security Archive (George Washington University), “Secretary’s Morning Summary”, juni 1989. nsarchive2.gwu.edu ↩
  6. Domenico Losurdo, Flight from History? The Communist Movement between Self-Criticism and Self-Contempt (2009). redsails.org ↩